Mediteer je gelukkig

Waar je vroeger nog behoorde tot de werkloze newage-hippie-junks als je het over mindfulness had, vertoef je vandaag de dag in de hoogste kringen van de hipsterscene. Je weet wel, mindfulness, dat vage begrip dat iets te maken heeft met in het ‘nu’ zijn en de wereld om je heen op een niet-oordelende manier tot je nemen. Een toeschouwer zijn van je eigen gedachten, gevoelens en sensaties. Niet alleen ben je – al dan niet in lotushouding gevouwen – flink hip, mindful zijn schijnt ook nog eens goed te zijn voor je welzijn. Wat heeft de wetenschap hierover te zeggen?

Een van de eerste serieuze wetenschappelijke onderzoeken naar mindfulness is opgezet door Jon Kabat-Zinn in de jaren 80. Hij ontwikkelde de Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) methode om het effect van mindfulness meditatie op de ervaring van pijn te bestuderen. Mensen met (chronische) fysieke klachten werden onderworpen aan een intensieve achtweekse mindfulness meditatiecursus, waarbij zowel  voor als na de cursus gemeten werd hoeveel subjectieve pijn zij hadden. De mediteerders werden vergeleken met een controlegroep die gemiddeld evenveel chronische pijn had maar niet mediteerde. Et voilà, na die acht weken mindful zijn werd door de ‘meditatiegroep’ minder pijn gerapporteerd dan door de controlegroep.1

Nou is welzijn natuurlijk meer dan het ontbreken van pijn en inderdaad: mindfulness schijnt, behalve via pijnbestrijding, ook op andere manieren ons welzijn te verbeteren. Een recent wetenschappelijk voorbeeld komt van Matt Killingsworth en consorten.2 Door middel van de Iphone app TrackYourHappiness.org hebben meer dan 15.000 mensen meegedaan aan hun onderzoek. Via deze app werd hen van moment tot moment gevraagd wat ze aan het doen waren en met wie, of ze ondertussen dachten aan het heden, verleden of toekomst en hoe gelukkig ze waren op dat moment. Dankzij deze overvloed aan data kon met behulp van statistische analyses een aantal bijzondere conclusies getrokken worden. Allereerst is het afdwalen van de geest een veel voorkomend verschijnsel, ongeacht de activiteit die we uitvoeren. Gemiddeld dwalen onze gedachten een derde tot bijna de helft van de tijd af. En tijdens het afdwalen voelen we ons minder gelukkig dan wanneer we in het ‘nu’ blijven, ongeacht of datgene wat we op dat moment aan het doen zijn prettig is. In andere woorden: zelfs als we iets onprettigs meemaken (zoals in de file staan) voelen we ons gelukkiger wanneer we in het ‘nu’ blijven dan wanneer we afdwalen met onze geest.

Wetenschappelijk onderzoek zoals dat van Killingsworth geeft ons het idee dat mindful zijn een bijdrage kan leveren aan ons geluk, maar uit meta-analyses – alle studies naar meditatie en welzijn op een grote hoop – komt een minder hoopgevend plaatje naar voren. Volgens twee grote meta-analyses lijkt het effect van mindfulness op welzijn namelijk gering tot verwaarloosbaar.3,4 De skepticus mag dus terecht argwanend zijn over dit veronderstelde wondermiddel. Aan de andere kant: in tegenstelling tot een potje pillen kent dit wondermiddel geen vervelende bijwerkingen en is het ook nog eens gratis beschikbaar voor iedereen op deze aardbol. Ondanks dat we kritisch kunnen en moeten blijven, is er geen enkele reden om het niet gewoon een keer uit te proberen. Ga eens een paar weken vijf minuten per dag mediteren en oordeel zelf of het de moeite waard is. Niet gemediteerd is altijd mis.

 


1) Kabat-Zinn, J. (1982). An outpatient program in behavioral medicine for chronic pain patients based on the practice of mindfulness meditation: Theoretical considerations and preliminary results. General Hospital Psychiatry, 4(1), 33-47.

2) Killingsworth, M. A., Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, Vol. 330, p. 932.

3) Hofmann, S. G., Sawyer, A. T., Witt, A. A., & Oh, D. (2010). The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 169.

4) Goyal, M., Singh, S., Sibinga, E. M., Gould, N. F., Rowland-Seymour, A., Sharma, R., Haythornthwaite, J. A. (2014). Meditation programs for psychological stress and well-being: A systematic review and meta-analysis. JAMA Internal Medicine, 174(3), 357-368